در سایه جنگ رو به گسترش در منطقه، مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران به یک چهره تشریفاتی تبدیل شده است. کمتر از ۲۰ ماه پس از پیروزی غیرمنتظره او در انتخابات ۱۴۰۳ به عنوان یک اصلاحطلب میانهرو اکنون در بنبست سیاسی کامل گرفتار شده است. بر اساس منابع مطلع متعدد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به طور مخفیانه کنترل عملی بر عملکردهای کلیدی دولت را به دست گرفته و دولت مدنی را کنار زده است.
ماجرای انتصاب وزیر اطلاعات
نقطه اوج این تحول هفته گذشته رخ داد، زمانی که پزشکیان تلاش کرد وزیر اطلاعات جدیدی منصوب کند. هر نامزدی که پیشنهاد داد از جمله حسین دهقان وزیر دفاع سابق رد شد. احمد وحیدی فرمانده کل سپاه شخصاً دخالت کرد و تأکید کرد که در شرایط جنگی، پستهای حساس باید مستقیماً زیر نظر سپاه بماند. تصمیمات ریاستجمهوری درباره کمکهای اقتصادی و مدیریت جنگ نیز مسدود شدهاند. اکنون یک «شورای نظامی» متشکل از افسران ارشد سپاه، مرکز تصمیمگیری اصلی را در دست گرفته است. تنشها هر روز در حال افزایش است، تا جایی که پزشکیان بارها با وحیدی بر سر نحوه چگونگی تسلط بر شرایط درگیر شده است.
در حالی که رئیسجمهور خواستار اقدامات عملی برای کاهش سختی معیشت مردم بود. سپاه کنترل امنیتی بیشتر را مطالبه کرد و تلاشهای اصلاحی اولیه دولت را عامل تضعیف مقاومت دانست. با نامعلوم بودن وضعیت و مکان مجتبی خامنهای در هفتههای اخیر، سپاه سریعاً زنجیره رهبری را منزوی کرد و مانع دسترسی مقامات غیرنظامی به رأس قدرت شد.
کودتای خاموش
تحلیلگران این تغییر را یک “کودتای خاموش” توصیف میکنند. در حالیکه سپاه پاسداران، که در حال حاضر قدرتمندترین نیروی اقتصادی و نظامی ایران است، اکنون رسماً دولت منتخب را از قوه مجریه جدا کرده است. درخواستهای پزشکیان برای احیای اختیارات مدیریتی به شدت رد شده است. برای ایرانیان عادی، این تغییر از قبل قابل مشاهده بود. چهرههای نظامی در جلسات توجیهی رسانههای دولتی تسلط دارند. سیاستهای اقتصادی به سمت جیرهبندی زمان جنگ متمایل شده و صداهای اصلاحطلب در داخل دولت خاموش شدهاست. با ادامه جنگ، حلقه نفوذ سپاه پاسداران تنگتر میشود. رئیسجمهوری که زمانی وعده تغییر داده بود، اکنون با درماندگی نظارهگر اداره کشور توسط سپاه پاسداران است.
