کشف یک محوطه بزرگ کارگاهی در نزدیکی آرهوس دانمارک، نگاه تازهای به زندگی وایکینگها انداخته است. باستانشناسان در سوفتن، در منطقه میتلیوتلند، بقایای یک مجموعه صنعتی باستانی را یافتهاند که به قرن هفتم تا دهم میلادی بازمیگردد و حدود ۱۰۰ هزار متر مربع وسعت دارد. در این محوطه ۸۲ خانهگودال شناسایی شده که به نظر میرسد کارگاههای نساجی بودهاند؛ کشفی که نشان میدهد وایکینگها تنها به جنگ و یورش شناخته نمیشدند، بلکه در تولید، سازماندهی و تجارت نیز مهارت بالایی داشتند.
شواهد یک اقتصاد پیشرفته
آنچه این کشف را مهمتر میکند، حجم و تنوع اشیای بهدستآمده از این محوطه است. باستانشناسان در کنار وزنههای بافندگی و سر دوکهای ریسندگی، مهرههای شیشهای و اشیای دیگری یافتهاند که نشان میدهد تولید منسوجات در این منطقه در سطحی فراتر از نیاز محلی انجام میشده است. این یافتهها یک زنجیره کامل تولید را نشان میدهد؛ از آمادهسازی الیاف تا بافت پارچه نهایی. به بیان دیگر، سوفتن فقط یک محل سکونت ساده نبوده، بلکه مرکز منسجم و سازمانیافتهای برای تولید صنعتی در عصر وایکینگها به شمار میرفته است.
پژوهشگران معتقدند تعداد زیاد کارگاههای مشابه در این منطقه، نشانهای از تقسیم کار و احتمالاً نوعی مدیریت متمرکز است. این موضوع تصویر رایج از وایکینگها را تغییر میدهد؛ تصویری که اغلب آنها را مردمانی صرفاً جنگجو و خشن نشان میدهد. در حالی که این کشف ثابت میکند بخش مهمی از قدرت آنها بر اقتصاد، مهارتهای فنی و شبکههای تولید استوار بوده است.
پیوند با شبکههای دوردست
در این محوطه همچنین سکههای عربی، سکههایی از فرانسه و آلمان امروزی کشف شده است؛ آثاری که نشان میدهد ساکنان این منطقه در شبکهای گسترده از مبادلات تجاری حضور داشتهاند. وجود سکههای خاورمیانهای بهویژه اهمیت زیادی دارد، زیرا از ارتباط وایکینگها با مسیرهای تجاری فرامنطقهای و حتی پیوندهای دوردست با آسیا خبر میدهد. این یافتهها نشان میدهد که سوفتن در موقعیتی راهبردی و نزدیک مرکز تجاری آروس قرار داشته و کالاهای تولیدشده در آن بهراحتی وارد چرخه دادوستد میشدهاند.
کاسپر اچ. اندرسن، تاریخدان موزه موسگارد، این کشف را دلیلی بر آن میداند که عصر وایکینگها را نباید دورهای عقبمانده و صرفاً خشن دانست. به گفته او، این یافتهها نشان میدهد که وایکینگها از اقتصادی پیچیده و پیشرفته برخوردار بودهاند و در سازماندهی تولید و تجارت، نقشی بسیار فراتر از آنچه معمولاً تصور میشود، ایفا میکردهاند. چنین نگاهی میتواند درک تازهای از ساختار اجتماعی و اقتصادی اسکاندیناوی در قرون اولیه میانه ارائه دهد.
کشفی که هنوز ادامه دارد
با وجود اهمیت این کشف، بررسی آن هنوز به پایان نرسیده است. باستانشناسان میگویند تحلیل کامل یافتهها ممکن است از چند ماه تا چند سال زمان ببرد. همچنین هنوز مشخص نیست چه زمانی اشیای کشفشده، احتمالاً در موزه موسگارد، در معرض دید عموم قرار خواهند گرفت. با این حال، همین حالا هم روشن است که این محوطه باستانی، یکی از مهمترین پنجرهها به زندگی اقتصادی و روزمره وایکینگها را گشوده است.
این کشف تنها یک یافته باستانشناسی نیست، بلکه روایتی تازه از جامعهای است که همزمان جنگجو، صنعتگر و تاجر بود. وایکینگهای سوفتن نشان میدهند که قدرت آنها فقط بر شمشیر استوار نبود، بلکه بر کار، مهارت و پیوند با جهان گستردهتر نیز بنا شده بود.
