پس از سالها افزایش هزینه و تاخیر، نئوم، مگاپروژه عربستان، قرار است بهطور قابلتوجهی کوچک شود. برگزاری بازیهای آسیایی زمستانی ۲۰۲۹ در این ابرشهر تماما مبتنی بر انرژیهای جایگزین به تعویق افتاد.
عربستان سعودی قصد دارد پروژه شاخص ابرشهر نئوم را بهطور چشمگیری کوچک کند.
بهگزارشها، محمد بنسلمان ولیعهد و رئیس هیاتمدیره نئوم پس از سالها افزایش هزینهها و تاخیرها اکنون طرحی بسیار کوچکتر از آنچه ابتدا تصور میشد در نظر دارد.
شنبه عربستان اعلام کرد بازیهای زمستانی آسیایی که قرار بود سال ۲۰۲۹ در تروجنا، یک پیست اسکی تمامفصول در کوههای نئوم، برگزار شود. این پروژه بهطور نامحدود به تعویق افتاده است.
علاوه بر کوچکسازی تروجنا، گفته میشود کار برای بازطراحی اساسی The Line، شهر خطی آیندهنگر و ستون اصلی نئوم، در جریان است. طرحی که در ابتدا قرار بود ۱۷۰ کیلومتر از ساحل دریای سرخ بهسوی داخل و از میان کوههای بیابانی امتداد یابد.
فشار فزاینده قیمتها
تصمیم برای کوچکسازی نئوم و تعویق بازیهای زمستانی آسیایی بهنظر میرسد بازتابی از فشارهای روبهافزایش بر پروژههای جاهطلبانه ریاض در شرایط افت قیمت نفت باشد. نفت خام برنت این روزها کمی بالاتر از ۶۰ دلار برای هر بشکه معامله میشود.
نئوم با وسعتی تقریباً هماندازه بلژیک در ابتدا بهعنوان پاسخ عربستان به سیلیکونولی معرفی شد؛ قطبی برای فناوری و نوآوریهای آیندهنگر. هزینه برآوردی حدود ۵۰۰ میلیارد دلار بود اما گزارشهای اخیر نشان میدهد رقم واقعی میتواند به ۹ تریلیون دلار نزدیک شود.
این ابرشهر کویری که نخستینبار در سال ۲۰۱۷ مطرح شد، قرار بود تا سال ۲۰۴۵ خانه ۹ میلیون نفر باشد؛ در زمانی که عربستان در پی افزایش جمعیت و تبدیلشدن به یک قدرت اقتصادی جهانی است.
چند پروژه شاخص عبارت بودند از:
- «The Line»، شهری درونسرزمینی که از دریای سرخ تا میان کوههای بیابانی امتداد مییابد.
- تروجنا، پیست اسکیای که برای میزبانی بازیهای زمستانی آسیایی ۲۰۲۹ انتخاب شده بود.
- اکساگون، منطقه صنعتی و لجستیکی ساحلی.
نئوم از آغاز با تردیدهای پیوسته، در داخل و خارج از پادشاهی، درباره مقیاس عظیم و امکانپذیریاش روبهرو بوده است.
«The Line» روی شن؟
بنسلمان هنگام رونمایی از طرحهای «The Line» گفت این شهرِ بدون خودرو با تاکسیهای پرنده و پیشخدمتهای رباتیک «بهمراتب» قابلزندگیترین شهر جهان خواهد شد.
با وجود شاهکار مهندسی لازم برای ساخت دو آسمانخراش ۵۰۰ متری که در امتداد ۱۷۰ کیلومتر از ساحل دریای سرخ کشیده میشوند. قرار بود کل شهر بهطور کامل با انرژیهای تجدیدپذیر کار کند.
قرار بود همه خدمات موردنیاز ساکنان در فاصله پنج دقیقه پیاده از خانهشان در دسترس باشد.
هوش مصنوعی در کانون توجه
با کوچکتر شدن دامنه پروژه، گمان میرود دولت عربستان تمرکز خود را به صنعتیسازی نئوم و بهویژه تبدیل آن به هاب مراکز داده معطوف کرده باشد.
موقعیت ساحلی نئوم و دسترسی به آب دریا از نظر راهبردی برای چنین تاسیساتی که به حجم عظیمی آبِ خنککاری نیاز دارند مناسب تلقی میشود.
تنوعبخشی به اقتصاد نفتمحور پادشاهی همچنان اولویت نخست ولیعهد است؛ او هدفگذاری کرده عربستان را به یکی از رهبران جهانی حوزه هوش مصنوعی تبدیل کند.
نئوم با پشتوانه صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان پیش میرود؛ صندوقی به ارزش نزدیک به ۱ تریلیون دلار که ریاست آن نیز با ولیعهد است. این صندوق که مامور پیشبرد دگرگونی پادشاهی است، برای تحقق بازدهی روی سرمایهگذاریهای عظیم خود زیر ذرهبین فزاینده قرار گرفته است.
همزمان با آمادهسازی عربستان برای میزبانی سلسلهای از رویدادهای بزرگ بینالمللی، از جمله نمایشگاه جهانی ۲۰۳۰ در ریاض و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴، کوچکسازی نئوم صورت میگیرد. این رویدادها نیازمند سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها هستند و بخشی از پروژه چشمانداز ۲۰۳۰ بنسلمان بهشمار میآیند.