کودکان در دنیای دیجیتال همچون کاوشگران کوچک در یک سرزمین ناشناخته هستند. بطوریکه هر کلیک، هر بازی و هر ویدیو میتواند فرصت یا خطر باشد و در این شرایط چشم هوشیار والدین تنها چراغ راه آنهاست تا از مسیر رشد و یادگیری خارج نشوند
اینترنت و فضای مجازی فرصتهای بینظیری برای یادگیری و سرگرمی فراهم میکند و در این موضوع شکی نیست. اما کمتوجهی والدین بر استفاده کودکان از این فضا میتواند پیامدهای جدی برای کودکان داشته باشد.
کارشناسان هشدار میدهند که نبود نظارت باعث میشود کودکان در معرض محتواهای نامناسب، تبلیغات گمراهکننده و حتی ارتباط با افراد ناشناس قرار بگیرند. ولی حضور آگاهانه والدین نه تنها خطرات فضای مجازی را کاهش میدهد. بلکه به کودکان کمک میکند تا در دنیای دیجیتال تجربهای خلاقانه، آموزشی و ایمن داشته باشند.
ضرورت تعریف چارچوب برای استفاده از گوشی هوشمند
والدینی که حضور فعالانه در فعالیتهای دیجیتال فرزندان خود دارند. آنهامعتقدند این نظارت نه محدودیت بلکه فرصتی برای رشد و آموزش امن است. آنها از این تجربه میگویند که همراهی و گفتوگوی خانواده درباره فضای مجازی، کودکان را مسوولیتپذیر و خلاقتر میکند.
معصومه رضایی مادر یک کودک ۱۰ ساله درباره اهمیت نظارت بر فعالیت کودکان در فضای مجازی گفت: ابتدا فکر میکردم کودکم خودش میتواند در اینترنت راهش را پیدا کند. اما بعد از مواجهه با چند ویدیوی نامناسب، متوجه شدم که نظارت لازم است. حالا هر بار بازی یا ویدیوی جدیدی را شروع میکند. کنار او هستم و درباره محتوا صحبت میکنیم. و ی می گوید اکنون با تکرار خوبیها و بدیهای بازیها و فیلمها فرزندم درک بهتری از فضای مجازی پیدا کرده است.
وی ادامه داد: نظارت به معنای کنترل صرف نیست. بلکه حضور و گفتوگو با کودکان، آنها را آماده دنیای واقعی و دیجیتال میکند حتی ۱۵ دقیقه همراهی روزانه میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. نکته مهم دیگر این است که برای کار کودکان با گوشی زمان تعیین شود. آنان بدانند برای حفظ سلامت جسمی و روحی بیش از ۳۰ دقیقه در روز اجازه بازی با گوشی ندارند. محمد احمدی، پدر یک دختر ۱۲ ساله نیز بیان کرد: وقتی با دخترم درباره بازیها و شبکههای اجتماعی صحبت میکنم، حس مسوولیت بیشتری پیدا میکند و خودش تصمیمهای بهتری میگیرد.
حتی در مدرسه هم مهارتهای دیجیتال و اجتماعیاش بهتر شده و نظارت ما فقط محدودیت نیست. بلکه آموزش و همراهی است.وی تصریح کرد: کودکان امروز با اینترنت بزرگ میشوند نمیتوان آنان را محدود کرد اما باید قاعده و قانون تعریف کرد. اگر والدین همراه نباشند، خطرات واقعیتر از آن چیزی است که فکر میکنیم. یک نگاه هوشیار، مسیر امن و فرصت یادگیری را برای آنها فراهم میکند.
جای خالی آموزش به والدین برای ارتقای سواد رسانهای کودکان
مادر یک پسر ۱۳ ساله نیز بیان کرد: با گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی کودکان ساعتهای زیادی را در فضای دیجیتال میگذرانند و با محتوای متنوع و گاهی نامناسب روبهرو میشوند و همواره کارشناسان معتقدند گفتوگو و همراهی والدین مهمترین ابزار برای ارتقای سواد رسانهای و محافظت از فرزندان محسوب میشود اما چگونگی آموزش حلقه مفقوده است که کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
تقویت تفکر نقادانه از راهکارهای محافظت از کودکان در فضای مجازی
یک روانشناس تربیتی میگوید: کودکانی که در فضای مجازی بدون راهنمایی حرکت میکنند، ممکن است مهارتهای اجتماعی، عزت نفس و امنیت روانی خود را از دست بدهند و برهمین اساس نظارت فعال والدین کلید پیشگیری از این خطرات است.
فاطمه محمودی بیان کرد: به جای محدود کردن صرف والدین باید با کنجکاوی و پرسشگری همراه کودکان باشند. بیان پرسشهایی مثل چه چیزی در این ویدیو جالب بود؟ یا به نظر تو چرا این پیام منتشر شده؟ باعث میشود کودک یاد بگیرد اطلاعات را نقادانه تحلیل کند.
وی همچنین توصیه کرد که والدین از ابزارهای آموزشی و بازیهای دیجیتال برای تقویت مهارتهای رسانهای استفاده کنند و با ایجاد گفتوگوی منظم و بدون قضاوت، کودکان را تشویق کنند تجربه دیجیتال خود را با آنها در میان بگذارند.
پویش «کودکان سایبری» گامی در مسیر آموزش و آگاهیبخشی
رییس پلیس فتا سمنان با اشاره به آغاز ششمین پویش کودکان سایبری از بیست و پنجم تا سیام بهمن سال ۱۴۰۴ با شعار «با کودکان، ایمنتر در دنیای دیجیتال» گفت: ارتقای سواد رسانهای والدین در مسیر نظارت و همراهی فرزندان خود در فضای مجازی و همچنین آگاه سازی فرزندان از مخاطرات سایبری درحال برگزاری است.رییس پلیس فتا سمنان خاطرنشان کرد: افراد در صورت مواجهه با هرگونه سوال و ابهام در فضای مجازی و نیز در صورت مواجه با هر گونه موارد مشکوک میتوانند مراتب را از طریق مرکز فوریت های پلیس فتا به شماره تلفن ۰۹۶۳۸۰ با کارشناسان در طول شبانه روزدر میان بگذارند.مراقبت از کودکان در فضای مجازی نیازمند آگاهی، نظارت و آموزش مستمر است و گفتوگوی صمیمانه والدین با فرزندان، تعیین زمان مشخص برای استفاده از اینترنت و آموزش تشخیص محتوای نامناسب، از مهمترین راهکارهای پیشگیری از آسیبهای برخط به شمار میرود.
منبع خبر
