سرعت راه‌رفتن ممکن است بیش از آنچه تصور می‌کنیم درباره سلامت ما حرف داشته باشد. قدم‌هایی که برای رسیدن به محل کار، فروشگاه یا ایستگاه اتوبوس برمی‌داریم، حاصل هماهنگی پیچیده مغز، عضلات، استخوان‌ها، قلب و ریه‌ها هستند. به همین دلیل، سرعت معمول حرکت می‌تواند سرنخ‌هایی درباره توانایی جسمی، عملکرد شناختی و روند پیرشدن بدن ارائه دهد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند ارتباط میان سرعت قدم‌ها و سلامت، فقط به سالمندان محدود نیست؛ حتی در میانسالی نیز افراد هم‌سن ممکن است از نظر سرعت حرکت و وضعیت زیستی تفاوت‌های چشمگیری داشته باشند. بااین‌حال، سرعت راه‌رفتن ابزار تشخیص قطعی نیست و از روی آن نمی‌توان سن دقیق مغز یا آینده سلامت یک فرد را تعیین کرد.
چرا راه‌رفتن، تصویری از سلامت عمومی ارائه می‌دهد؟
راه‌رفتن فعالیتی ساده به نظر می‌رسد، اما برای انجام آن، چندین دستگاه بدن باید هم‌زمان کار کنند. عضلات و استخوان‌ها حرکت را ممکن می‌سازند، چشم‌ها مسیر را تشخیص می‌دهند، قلب و ریه‌ها خون و اکسیژن می‌رسانند و مغز و اعصاب، تعادل و هماهنگی را برقرار می‌کنند.
اگر عملکرد یکی از این بخش‌ها کاهش یابد، ممکن است سرعت حرکت نیز تغییر کند. به همین دلیل، پزشکان از اندازه‌گیری سرعت راه‌رفتن برای بررسی توانایی انجام کارهای روزمره، میزان آسیب‌پذیری جسمی و ارزیابی روند بهبود پس از سکته مغزی استفاده می‌کنند.
آهسته‌ترشدن حرکت با افزایش سن طبیعی است، اما افت چشمگیر سرعت را نباید همیشه به حساب سالمندی گذاشت. بیماری مزمن و کم‌تحرکی ممکن است قدرت عضلات و انعطاف مفاصل را کاهش دهند. در ادامه، دشوارترشدن حرکت نیز می‌تواند فرد را کم‌تحرک‌تر کند و چرخه‌ای از افت سلامت شکل بگیرد.
میانگین سرعت راه‌رفتن در گروه‌های سنی مختلف
جدول زیر میانگین سرعت معمول راه‌رفتن زنان و مردان را در گروه‌های سنی مختلف نشان می‌دهد. واحد اندازه‌گیری، متر بر ثانیه است؛ یعنی مسافتی که فرد در هر ثانیه طی می‌کند.
| گروه سنی | زنان؛ متر بر ثانیه | مردان؛ متر بر ثانیه |
|---|---|---|
| ۴۰ تا ۴۹ سال | ۱٫۳۹ | ۱٫۴۳ |
| ۵۰ تا ۵۹ سال | ۱٫۳۱ | ۱٫۴۳ |
| ۶۰ تا ۶۹ سال | ۱٫۲۴ | ۱٫۴۳ |
| ۷۰ تا ۷۹ سال | ۱٫۱۳ | ۱٫۲۶ |
| ۸۰ تا ۸۹ سال | ۰٫۹۴ | ۰٫۹۷ |
این اعداد برای مقایسه کلی‌اند، نه مرزی قطعی میان سلامت و بیماری. پایین‌تربودن سرعت یک فرد از میانگین گروه سنی‌اش، به‌تنهایی نشانه بیماری مغزی یا پیری زودرس نیست. وضعیت جسمی و شرایط انجام آزمون نیز باید در تفسیر نتیجه در نظر گرفته شوند.
چگونه سرعت قدم‌ها را اندازه بگیریم؟
برای اندازه‌گیری ساده سرعت راه‌رفتن، به مسیری مشخص و یک زمان‌سنج نیاز دارید. در آزمون ده‌متری، ابتدا پنج متر راه بروید تا به سرعت معمول خود برسید؛ سپس زمان پیمودن ده متر بعدی را ثبت کنید. با تقسیم ده بر تعداد ثانیه‌ها، سرعت شما بر حسب متر بر ثانیه به دست می‌آید.
برای فضای محدودتر، می‌توان از آزمون چهارمتری استفاده کرد: یک متر برای رسیدن به سرعت معمول در نظر بگیرید و زمان پیمودن چهار متر بعدی را اندازه بگیرید. در این حالت، چهار را بر زمان ثبت‌شده تقسیم کنید.
هدف، ثبت سرعت طبیعی است، نه سریع‌ترین عملکرد ممکن. تندرفتن عمدی، نتیجه را از آنچه قرار است درباره حرکت روزمره نشان دهد، دور می‌کند. برخی برنامه‌های ورزشی تلفن همراه نیز با ثبت مسافت و زمان، سرعت پیاده‌روی را برآورد می‌کنند.
ارتباط قدم‌ها با طول عمر
در بررسی نتایج ۹ پژوهش که بیش از ۳۴ هزار فرد ۶۵ساله و بالاتر را دنبال کرده بودند، میان سرعت راه‌رفتن و طول عمر ارتباط معناداری دیده شد. سالمندانی که سریع‌تر حرکت می‌کردند، در مجموع احتمال بیشتری داشت که در سال‌های بعد زنده بمانند.
در نمونه‌ای از این تحلیل، احتمال زنده‌ماندن ده‌ساله مردان ۷۵ساله در گروه دارای کمترین سرعت حرکت، ۱۹ درصد بود؛ این میزان در گروه دارای بیشترین سرعت به ۸۷ درصد می‌رسید.
این تفاوت بزرگ به معنای آن نیست که صرفاً با تندتر قدم‌زدن می‌توان طول عمر را تضمین کرد. سرعت حرکت می‌تواند بازتاب سلامت زیربنایی باشد: فرد سالم‌تر معمولاً توان بیشتری برای حرکت دارد، درحالی‌که بیماری ممکن است هم قدم‌ها را کند کند و هم خطر مرگ را افزایش دهد. بنابراین، این یافته‌ها ارتباط را نشان می‌دهند، نه یک رابطه علت‌ومعلولی ساده.
تفاوت‌های پیری از میانسالی آشکار می‌شوند
یکی از جالب‌ترین پژوهش‌های مطرح‌شده، بررسی ۹۰۴ فرد ۴۵ساله در مطالعه‌ای طولی در شهر دنیدن نیوزیلند بود. وضعیت سلامت و توانایی‌های شناختی این افراد از کودکی پیگیری شده بود.
پژوهشگران دریافتند سرعت حرکت در میان افراد هم‌سن تفاوت چشمگیری دارد؛ برخی مانند جوانان سالم راه می‌رفتند و برخی دیگر شبیه افراد بسیار مسن‌تر حرکت می‌کردند.
افراد کندتر، به‌طور میانگین نشانه‌های بیشتری از پیری شتاب‌گرفته داشتند. وضعیت ریه‌ها، دندان‌ها و دستگاه ایمنی آنان نامطلوب‌تر بود و شاخص‌هایی مانند فشار خون، کلسترول و آمادگی قلبی‌تنفسی نیز تفاوت داشت. قدرت گرفتن دست و توانایی برخاستن از صندلی در آنان ضعیف‌تر بود.
این یافته‌ها یادآوری می‌کنند که سن تقویمی، تمام داستان نیست. دو نفر با تاریخ تولد مشابه ممکن است از نظر سلامت و توانایی جسمی، شرایط متفاوتی داشته باشند.
قدم‌ها و حافظه؛ ارتباطی فراتر از قدرت عضلات
تفاوت میان شرکت‌کنندگان فقط جسمی نبود. افرادی که آهسته‌تر راه می‌رفتند، به‌طور متوسط در آزمون‌های حافظه، سرعت پردازش اطلاعات، استدلال و دیگر توانایی‌های شناختی عملکرد ضعیف‌تری داشتند.
تصویربرداری مغزی نیز تفاوت‌هایی نشان داد؛ از جمله حجم کمتر مغز و نازک‌تر بودن نئوکورتکس، لایه بیرونی مغز که در تفکر و پردازش اطلاعات پیچیده نقش دارد.
نکته شگفت‌انگیزتر، ارتباط سرعت راه‌رفتن در ۴۵سالگی با نتایج آزمون‌های شناختی، زبانی و حرکتی در سه‌سالگی بود. این یافته نشان می‌دهد قدم‌ها ممکن است پنجره‌ای به مسیر سلامت مغز در سراسر زندگی باشند، نه فقط نشانه‌ای از سالمندی. البته چنین ارتباطی به معنای تعیین‌شدن آینده فرد از دوران کودکی نیست.
پیام اصلی؛ حرکت بیشتر، نه نگرانی بیشتر
کسانی که آهسته راه می‌روند، نباید این یافته‌ها را حکمی درباره آینده خود بدانند. پیام کاربردی مقاله، اهمیت حفظ فعالیت بدنی و استفاده از فرصت‌های روزمره برای حرکت است.
افزایش تدریجی مدت و شدت پیاده‌روی، قدم‌زدن با دوستان و پارک‌کردن خودرو کمی دورتر از مقصد، نمونه‌هایی از راه‌های فعال‌ترشدن هستند. برای افراد دارای مشاغل نشسته نیز وقفه‌های کوتاه پیاده‌روی اهمیت دارند؛ حتی چند دقیقه حرکت می‌تواند نشستن طولانی را قطع کند.
در نهایت، سرعت قدم‌ها یک نشانه است، نه تشخیص. ارزش آن در جلب توجه به هماهنگی بدن و مغز و تغییرات توانایی جسمی است؛ نه تبدیل‌کردن پیاده‌روی به مسابقه‌ای برای اثبات جوان‌ماندن.
