در آبان ۱۴۰۵، اعترافات رسمی مقامات جمهوری اسلامی و گزارش‌های مستقل، تصویری روشن از یک فاجعه اقتصادی تمام‌عیار را نشان میدهد. بیش از نیمی از جمعیت ایران زیر فشار خردکننده تورم افسارگسیخته، سقوط ارزش پول ملی، دستمزدهای ناچیز و ناامنی غذایی قرار گرفته‌اند. در حالی که میلیون‌ها خانواده برای تهیه نیازهای اساسی در حال تقلا هستند، حاکمان کشور و فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان منابع ملی را صرف خیال پردازی های منطقه ای، جنگ‌های ایدئولوژیک، حمایت از گروه‌های نیابتی و حفظ امپراتوری اقتصادی خود می‌کنند.
واقعیت تلخ معیشت مردم
علی بابایی کارنامی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، رسماً اعلام کرده که تا ۵۰ میلیون نفر از مردم ایران برای تهیه مواد غذایی اولیه با مشکل جدی روبه‌رو هستند و حدود ۸ میلیون نفر به دلیل اجرای نادرست حذف ارز ترجیحی به فقر مطلق و سوءتغذیه دچار شده‌اند. برای یک خانواده چهارنفره، حداقل درآمد ماهانه حدود ۱۰۰ میلیون تومان لازم است تا زندگی بخور نمیری داشته باشند؛ رقمی که دستمزد کارگران و حقوق بازنشستگان حتی نزدیک به آن هم نیست. گزارش‌های داخلی نشان میدهد دستمزد یک کارگر معمولی تنها حدود ۳۰ درصد از خط فقر را پوشش میدهد.
زیر سایه مدیریت ناکارآمد پول ملی کشور بطور بی سابقه سقوط کرده و تورم سالانه در محدوده بالای ۸۰ درصد نوسان دارد. قیمت مواد غذایی اساسی مانند گوشت، لبنیات و میوه با سرعتی وحشتناک بالا رفته و بسیاری از خانواده‌ها ناچار شده‌اند رژیم غذایی خود را به شدت محدود کنند. طبقه متوسط سنتی عملاً نابود شده و اعتراضات کارگری و بازاری به پدیده‌ای تکراری تبدیل شده است. مقامات بودجه‌ای حتی مجبور شده‌اند بگویند باید بودجه سال آینده را با فرض «درآمد صفر نفتی» تنظیم کنند. این اعتراف، نشانه ورشکستگی ساختاری است نه مدیریت هوشمندانه.
حاکمان و اولویت‌های شرم‌آورشان
این وضعیت نتیجه تقدیرو یا سرنوشت یک سرزمین نیست؛ نتیجه انتخاب آگاهانه حاکمان است. در حالی که کودکان دچار سوءتغذیه می‌شوند و کارگران نمی‌توانند گوشت بخرند، رژیم همچنان میلیاردها دلار و منابع ارزشمند را صرف حمایت از حزب‌الله، حوثی‌ها، شبه‌نظامیان عراقی و سایر گروه‌های نیابتی می‌کند. «محور مقاومت» برای حاکمان مهم‌تر از شکم خالی مردم ایران است. هر دلاری که صرف حفظ شبکه‌های نیابتی یا تبلیغات ایدئولوژیک میشود، دلاری است که می‌توانست صرف تثبیت ارز، حمایت از تولید یا کمک به فقیرترین اقشار شود.
این اولویت‌بندی نه تنها ناکارآمد، بلکه عمیقاً شرم‌آور است. حکومتی که ادعای حمایت از مستضعفان را دارد، در عمل مردم خود را به فقر و گرسنگی می‌کشاند تا پروژه‌های منطقه‌ای و رویاهای انقلابی خود را زنده نگه دارد. این در حالی است که رهبران ارشد و دستگاه‌های تبلیغاتی، رنج مردم را یا انکار می‌کنند یا به «توطئه خارجی» نسبت می‌دهند، در حالی که خودشان معمار اصلی این فاجعه هستند.
سپاه پاسداران: امنیتی‌سازی اقتصاد و غارت ساختاری
در مرکز این فاجعه، سپاه پاسداران قرار دارد. این نهاد که ابتدا با ادعای حفاظت از انقلاب شکل گرفت، به یکی از بزرگ‌ترین کارتل‌های اقتصادی کشور تبدیل شده است. شرکت‌های وابسته به سپاه و بنیادهای تحت کنترل آن، بخش‌های کلیدی اقتصاد نفت و گاز، مخابرات، بنادر، پروژه‌های عمرانی بزرگ، تجارت و شبکه‌های قاچاق را در اختیار دارند. این سلطه نه بر اساس کارایی یا رقابت، بلکه بر پایه قدرت نظامی، نفوذ سیاسی و رانت‌خواری شکل گرفته است.
فرماندهان سپاه اقتصاد را از دریچه امنیت و کنترل می‌بینند، نه رفاه عمومی. رقابت سالم نابود میشود، سرمایه‌گذاری خصوصی سرکوب می‌گردد و رانت‌ها به حلقه وفاداران رژیم سرازیر میشود.
تحریم‌ها که خود نتیجه سیاست‌های ماجراجویانه رژیم هستند، موقعیت نسبی سپاه را حتی تقویت کرده‌اند؛ چون کانال‌های رسمی محدود می‌شوند و شبکه‌های دورزدن تحریم و قاچاق تحت کنترل سپاه گسترش می‌یابند. نتیجه، اقتصادی اسیر در دستان سپاه است که اول به منافع امنیتی و مالی فرماندهان خدمت می‌کند و آخرین کسی که از آن بهره‌مند میشود، مردم عادی است.
سپاه نه تنها اقتصاد را قبضه کرده، بلکه با رویکرد امنیتی خود هرگونه صدای اعتراضی را سرکوب می‌کند. اعتراضات معیشتی به سرعت به پرونده امنیتی تبدیل میشود، فعالان کارگری بازداشت می‌شوند و فضای عمومی با ترس و تهدید کنترل می‌گردد. این ترکیب غارت اقتصادی و سرکوب امنیتی، یکی از شرم‌آورترین ویژگی‌های حکومت فعلی است.
نتیجه‌گیری: خیانت به ملت
اکثریت مردم ایران امروز اقتصاد به شکل نداری و تحقیر روزانه تجربه می‌کنند: حقوقی که هر ماه ارزش خود را از دست میدهد. صف‌های طولانی برای کالاهای یارانه‌ای که هرگز به اندازه کافی نیست، و آگاهی تلخ و دردناک از این‌که حاکمان و فرماندهان سپاه، جنگ‌های ایدئولوژیک و امپراتوری اقتصادی خود را بر زندگی و کرامت شهروندان ترجیح می‌دهند.
حکومتی که نصف جمعیت خود را در معرض ناامنی غذایی قرار میدهد. در حالی که منابع کشور را صرف سیاست هاس جاه طلبانه حفظ سپاه می‌کند، هرگونه مشروعیت اخلاقی و سیاسی را از دست داده است. تا زمانی که ساختار اولویت ایدئولوژی بر معیشت، سلطه اقتصادی-امنیتی سپاه و بی‌توجهی حاکمان به رنج مردم تغییر نکند. فشار حاصل بر مردم ایران سنگین‌تر خواهد شد.
