استفاده از کودکان به عنوان سرباز در جنگ‌ها و درگیری‌ها، یکی از مصادیق نقض حقوق بشر است که در طول تاریخ شاهد آن بوده‌ایم. جمهوری اسلامی ایران نیز در طول جنگ هشت ساله با عراق، از کودکان به عنوان سرباز استفاده کرد و اکنون نیز این رویه را در قالب جذب کودکان به بسیج و استفاده از آنها در پست‌های بازرسی ادامه می‌دهد.
پیشینه استفاده از کودکان در جنگ
در طول جنگ هشت ساله ایران و عراق، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) از کودکان و نوجوانان برای انجام مأموریت‌های مختلف از جمله عملیات‌های انتحاری و پاکسازی مین‌ها استفاده کرد. این کودکان که اغلب زیر ۱۸ سال سن داشتند، با وعده‌های مختلف از جمله وعده بهشت ونوشیدن شربت شهادت، به جبهه‌های جنگ فرستاده می‌شدند. بنا به گفته مسئولان نظام و برخی اسناد و آمارهای رسمی در طول جنگ ۵۵۰ هزار دانش آموز به جبهه های جنگ اعزام و هزاران نفر از آنها در آغاز نوجوانی جان خود را از دست دادند.
استفاده از کودکان در پست‌های بازرسی
اکنون، سپاه پاسداران با اجرای طرحهایی نظیر «جانفدا، تبدیل مدارس به مراکر آموزش نظامی و رزمندگان مدافع وطن » در پی جذب کودکان و نوجوانان به بسیج هستند تا آنها را به پست‌های بازرسی فرستاده یا در سرکوب اعتراضات و کنترل شهروندان استفاده کنند. پیشتر رحیم نادعلی معاون فرهنگی سپاه تهران استفاده از نوجوانان ۱۲ ساله و ۱۳ ساله در ایست های بازرسی گشت های خیابانی و سرکوب معترضان خبر داده بود. اکنون حسن یکتا از فرماندهان رده بالای سپاه، از والدین خواسته تا فرزندان خود را برای حضور در ایست های بازرسی شبانه به خیابان ها بفرستند تا به گفته وی « مرد» شوند.
فرماندهان سپاه « مردی» را در بهره کشی کودکان معصومی می بینند که هنوز به دوران بلوغ نرسیده اند. اکنون سخنگوی طرح حکومتی ” جانفدا” اعلام کرد «برای کودکان زیر ۱۵ سال آموزشهایی به اصطلاح متناسب با شرایط سنی در نظر گرفته خواهد شد.» فرماندهان سپاه می خواهند کمبود نیروی انسانی خود را با دزدیدن آرزوهای کودکان معصومی پر کنند که هنوز به آرزوهای خود شکل نداده اند. این نهایت وسوسه شیطانی و جنون است. چرا که این کار نه تنها جان کودکان بلکه آینده کشور را نیز در هاله ای از خشونت و تاریکی قرار می دهد.
نقض حقوق بشر
استفاده از کودکان در فعالیتهای امنیتی و شبه نظامی، نقض صریح حقوق کودکان محسوب و با قوانین بین‌المللی مغایرت دارد. کنوانسیون حقوق کودک، که ایران نیز به آن پیوسته است، استفاده از کودکان زیر ۱۵ سال در درگیریهای مسلحانه را ممنوع کرده است. همچنین طبق این کنوانسیون سربازگیری و یا استفاده از کودکان زیر ۱۵ سال در درگیریهای نظامی « جنایت جنگی» تلقی میشود. جمهوری اسلامی ایران با استفاده از کودکان در پست‌های بازرسی و جذب آنها به بسیج، مرتکب نقض حقوق بشر و جنایت جنگی میشود.
تأثیرات روانی استفاده از کودکان در عملیات نظامی
استفاده از کودکان در عملیات نظامی، تأثیرات روانی جبران‌ناپذیری بر آنها دارد. کودکان در سنین پایین، فاقد توانایی درک و پردازش تجربیات خشونت‌آمیز هستند. ازاینرو قرار گرفتن در معرض چنین تجربیاتی میتواند منجر به اختلالات روانی، عاطفی و پرخاشگری در آنها شود. این کودکان ممکن است در آینده با مشکلاتی مانند افسردگی، اضطراب و اختلالات خواب مواجه شوند. درعین حال این امر میتواند در بازتولید خشونت در جامعه نقش بسزایی داشته باشد.
نتیجه‌گیری
پدران و مادران ایرانی بخوبی بر این امر واقف هستند که حفاظت از حق وحقوق کودکان علاوه بر مسئولیت والدین، یک تعهد اخلاقی و ضرورت انسانی است. والدین ایرانی نباید بگذارند تا سرنوشت بچه های آنها تبدیل به بازیچه ای برای ماشین تبلیغاتی سپاه پاسداران شود. نزدیک به پنجاه سال است که سپاه پاسداران با اندیشه های ارتجاعی، همه سرمایه های انسانی، فرهنگی و اقتصادی ایران را در مسیر نابودی و اضمحلال قرار داده اند. آنها بار دیگر کودکان معصوم مورد هدف قرار داده اند. اینباربا همت والدین باید فوراً این رویه متوقف و از جذب کودکان به بسیج و استفاده از آنها در پست‌های بازرسی خودداری شود.
